Νεφέλωμα Λιμνοθάλασσα

Το Νεφέλωμα Λιμνοθάλασσα
Photo Credit: ESO/IDA/Danish 1.5 m/
R. Gendler, U.G. Jørgensen, K. Harpsøe

Την Τετάρτη το βράδυ, μπορείτε να βασιστείτε στο φεγγάρι για να σας καθοδηγήσει σε μερικά από τα πιο γνωστά στολίδια του Γαλαξία μας. Ανάμεσα στα πιο όμορφα αυτών των πολύτιμων λίθων είναι το Νεφέλωμα Λιμνοθάλασσα. Σε μία πολύ σκούρα, καθαρή νύχτα μακριά από τα φώτα της πόλης, η αμυδρή λάμψη του μπορεί να φαίνεται με γυμνό μάτι. Βρίσκεται περίπου 6.500 έτη φωτός από τη Γη, η Λιμνοθάλασσα σε κόκκινες και πορτοκαλί αποχρώσεις έχει ένα σμήνος νεαρών αστέρων θαμμένο στο κέντρο της.

Περισσότερα Αστρονομικά Γεγονότα για την εβδομάδα που διανύουμε μπορείτε να βρείτε στην στήλη μας στο InMeteo.gr

Οι Διάττοντες Αστέρες Του 1833

Photo Credit: Elsevier/M. Littmann

Η επιστήμη των διαττόντων αστέρων οφείλει πολλά σε ένα ιστορικό επεισόδιο πληθοπορισμού, σύμφωνα μια νέα ιστορική αναφορά, που ξεκίνησε από μια εκπληκτική βροχή μετεωριτών το 1833. 

Οι αστρονόμοι έχουν όλο και περισσότερο στραφεί στην «επιστήμη των πολιτών» στην εποχή του Διαδικτύου, βάζοντας καθημερινά τους πολίτες να ψάξουν για τα πάντα, από εξωγήινους κόσμους μέχρι γαλαξιακές φυσαλίδες αερίου του Γαλαξία μας. Αλλά σε μια νέα έκθεση του περιοδικού Endeavour, οι Mark Littmann και Todd Suomela του Πανεπιστημίου του Tennessee στο Knoxville δείχνουν ότι δεν υπάρχει τίποτα νέο σ'αυτό, με ένα αστρονόμο από το Yale να πρωτοπορεί στην αστρονομία του πληθοπορισμού πάνω από έναν αιώνα πριν. 

Ο αστρονόμος Denison Olmsted ξύπνησε από γείτονες στις 13 Νοεμβρίου του 1833 και μπήκε στην κρύα νύχτα του Νοεμβρίου για να δει έναν ουρανό γεμάτο με διάττοντες αστέρες, 72.000 ή περισσότερους ανά ώρα. Ήταν η βροχή μετεωριτών του Νοέμβριου που τώρα αποκαλούμε Λεοντίδες, αλλά εκείνη την εποχή κανείς δεν ήξερε τι την προκάλεσε ή από που προερχόταν. Όμως, λόγω του μεγάλου αριθμού των διαττόντων αστέρων στους ουρανούς - 20 ανά δεύτερο - ο Olmsted είδε καθαρά ένα σχέδιο που είχε διαφύγει από τους άλλους αστρονόμους. 

"Ο Olmsted συνειδητοποίησε για πρώτη φορά ότι προερχόντουσαν από ένα σημείο, ένα που για πρώτη φορά ονόμασε ακτινοβόλο σημείο", λέει ο Littmann. Οι αστρονόμοι σήμερα εξακολουθούν να χρησιμοποιούν το ακτινοβόλο σημείο για να ονομάσουν βροχές μετεωριτών: Οι Λεοντίδες πήραν το όνομά τους από τη φαινομενική καταγωγή τους από τον αστερισμό του Λέοντα. Επίσης, οι Περσείδες που φαίνονται στις αρχές Αυγούστου κάθε καλοκαίρι πήραν το όνομά τους από την φαινομενική καταγωγή τους από τον αστερισμό του Περσέα. 

Οι πληθοπορισματικές παρατηρήσεις του Olmsted έδειξαν ότι οι βροχές μετεωριτών παρατηρήθηκαν σε εθνικό επίπεδο και έπεφταν από το διάστημα υπό την επίδραση της βαρύτητας. Το πλήθος σημειώνει επίσης, ότι οι βροχές μετεωριτών είχαν εμφανιστεί από πριν σε ετήσιους κύκλους, κάτι που είχε ξεφύγει από τους επιστήμονες, αλλά όχι από τους Ευρωπαίους γεωργούς, για αιώνες. 

Ο Olmsted συνειδητοποίησε ότι οι μετεωρίτες πρέπει να χτυπούσαν στην ατμόσφαιρα της Γης από το διάστημα. Υπολόγισε την ταχύτητά τους σε περίπου 4 μίλια το δευτερόλεπτο (6,4 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο), θεωρώντας ότι ήταν απίστευτα γρήγορα. Αν ήταν λιγότερο συντηρητικός στον υπολογισμό, οι παρατηρήσεις από το πλήθος θα υποδήλωναν την πραγματική τους ταχύτητα, περίπου δέκα φορές πιο γρήγορα. Επειδή δεν είχε συνειδητοποιήσει ότι η τριβή, αντί της συμβατικής καύσης, έκαιγε και φώτιζε τα πεφταστέρια, ο Olmsted υπολόγισε το μέγεθός τους ως πολύ μεγάλο, μέχρι ένα μίλι (1,6 χιλιόμετρα) σε εύρος, αντί το μέγεθος των σωματιδίων σκόνης του κομήτη που είναι στην πραγματικότητα. 

Κάθε 30 χρόνια περίπου, ιδιαίτερα το 1966, οι Λεοντίδες παράγουν εξαιρετικά ισχυρές βροχές ως υπενθύμιση της εκδήλωσης του 1833, αν και έχουν μειωθεί συνολικά καθώς το νέφος της ουράς του κομήτη που δημιουργεί τους μετεωρίτες έχει αραιώσει με την πάροδο του χρόνου. Οι Λεοντίδες αναμένεται να κορυφωθούν περίπου στις 16 με 17 Νοεμβρίου του τρέχοντος έτους.

* Πληθοπορισμός είναι η πράξη της εξωτερικής ανάθεσης καθηκόντων, που παραδοσιακά εκτελούνταν από υπάλληλο ή εργολάβο, σε μια μεγάλη ομάδα εθελοντών ή μία κοινότητα, μέσω ανοικτής πρόσκλησης.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ειρήνη Μαντζουράνη

Περιοχές Σχηματισμού Άστρων Στον Αστερισμό Τρόπις

Αυτό το μωσαϊκό εικόνων από το 2,2 μέτρων τηλεσκόπιο στο Παρατηρητήριο La Silla του ESO στη Χιλή δείχνει δύο περιοχές σχηματισμού αστέρων στο νότιο Γαλαξία μας, τοποθετημένες στο σπειροειδή βραχίονα του Τοξότη.
Photo Credit: ESO/G. Beccari

Δύο γιγαντιαία σμήνη αστέρων κρυμμένα σε ένα από τους γειτονικούς βραχίονες του Γαλαξία μας λάμπουν σε πλήρη θέα α'αυτό το νέο πορτρέτο. Προσφέρουν επίσης μια διασκεδαστική ευκαιρία για τους ερασιτέχνες αστρονόμους. 

Χρησιμοποιώντας το γιγάντιο μάτι του Παρατηρητηρίου La Silla του Ευρωπαϊκού Νότιου Παρατηρητηρίου (ESO) στη Χιλή, οι αστρονόμοι συνέλαβαν δύο δυναμικές περιοχές σχηματισμού άστρων στο σπειροειδή βραχίονα του Τοξότη στον Γαλαξία μας. Ο σπειροειδής βραχίονας του Γαλαξία μας αποτελείται κυρίως από αέρια και σκόνη. Πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι στερείται εκπληκτικά αστρικής δραστηριότητας, καθιστώντας αυτά τα δύο εργοστάσια πραγματικά υψηλής παραγωγικής ποιότητας στη γαλαξιακή γειτονιά μας. 

Το σμήνος αστέρων στην αριστερή πλευρά, που ονομάζεται NGC 3603, βρίσκεται περίπου 20.000 έτη φωτός από τη Γη. Σύντροφος του στα δεξιά αποτελεί ένα πολύχρωμο σύννεφο αερίων γνωστό ως NGC 3576, που βρίσκεται πολύ πιο κοντά στη Γη μόνο 9.000 έτη φωτός μακριά. 

Το NGC 3603 είναι πραγματικό αστρικό κόσμημα γεμάτο με εκατοντάδες νέα, ογκώδη αστέρια, ένα από τα πλουσιότερα ανοιχτά σμήνη αστέρων σε ολόκληρο το γαλαξία. 

Αρχικά, αυτά τα αστέρια σχηματίζονται πίσω από ένα πέπλο αερίου και σκόνης. Ωστόσο, καθώς ωριμάζουν, απομακρύνουν πολύ αυτό το υλικό και αφήνουν πίσω τα λαμπερά σύννεφα που βλέπουμε σήμερα γύρω από τα καυτά, νέα αστέρια. 

Πάνω από το νεφέλωμα, τα δύο ευδιάκριτα μαύρα σύννεφα που ονομάζονται "σφαιρίδια Bok" είναι ώριμα για μελλοντικό σχηματισμό αστέρων, επίσης. 

Δείτε Μόνοι Σας

Και τα δύο από αυτά αντικείμενα του βαθέως ουρανού καταγράφηκαν για πρώτη φορά από τον Βρετανό αστρονόμο John Herschel πίσω στο 1834, ενώ είχε επισκεφθεί τη Νότια Αφρική. 

Σήμερα οι ουρανό-παρατηρητές στο νότιο ημισφαίριο μπορούν να εντοπίσουν τα ίδια αντικείμενα μόνο με ένα μικρό τηλεσκόπιο όταν κοιτάνε προς το νοτιοδυτικό τμήμα του ουρανού αργά το βράδυ. Σαρώνοντας ολόκληρο αυτό το τμήμα του ουρανού με κιάλια θα ανακαλύψετε ότι είναι σπαρμένο με αμέτρητα κοσμικά διαμάντια και αχνά πέπλα νεφελωμάτων, που σημαίνει ότι είναι πλούσια με περιοχές σχηματισμού άστρων.

Τόσο το NGC 3603 όσο και το NGC 3576 φωλιάζουν μέσα στο νότιο αστερισμό Τρόπις, τον οποίο θα βρείτε ακριβώς κάτω και αριστερά από το φωτεινό αστερισμό του Κενταύρου.

Αν και δεν μπορεί να εμφανιστεί στην ίδια μεγάλη κλίμακα, όπως φαίνεται στις επαγγελματικές φωτογραφίες, όταν το δείτε μέσα από ένα ερασιτεχνικό τηλεσκόπιο, θα εμφανιστούν ως γείτονες της διπλανής πόρτας, που χωρίζονται περίπου όσο το πλάτος του δίσκου της πανσελήνου. Αυτό σημαίνει ότι και οι δύο θα πρέπει να ταιριάζουν επιδέξια μέσα στο ίδιο οπτικό πεδίο, όταν χρησιμοποιείτε ένα προσοφθάλμιο χαμηλής ισχύος. 


ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ειρήνη Μαντζουράνη

Η Συνεργασία Μας Με Το EgiMagazine.gr

Είμαστε στην ευχάριστη θέση να σας ανακοινώσουμε ότι (εκτός από την ήδη συνεργασία μας με το InMeteo.gr) πλέον συνεργαζόμαστε και με την ιστοσελίδα του EgiMagazine.gr . Πρόκειται για ένα ανεξάρτητο, ψυχαγωγικό περιοδικό, που στόχο του έχει την εναλλακτική πληροφόρηση. Μέσα στην ιστοσελίδα αυτή θα βρείτε θέματα που αφορούν τις εικαστικές τέχνες , το design, τη μουσική, το street culture, τα extreme σπορ και πλέον θέματα που αφορούν την αστρονομία και την παρατήρηση του νυχτερινού ουρανού. Περισσότερες Πληροφορίες στο EgiMagazine.gr

Το Σμήνος Αστέρων IC 4499

Αυτή η νέα εικόνα της NASA/ESA από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble,
 δείχνει το σφαιρωτό σμήνος IC 4499.

Μια κοσμική αρχαιολογική ανασκαφή έχει ξεδιπλωθεί μέσα σε μια γιγαντιαία σφαίρα αστέρων περίπου 55.000 έτη φωτός μακριά, με την ευγενική προσφορά του διαστημικού τηλεσκόπιου Hubble της NASA. 

Το φημισμένο παρατηρητήριο σε τροχιά απέσπασε αυτό το καταπληκτικό πορτρέτο του IC 4499, ένα σφαιρωτό σμήνος αστέρων που βρίσκεται ακριβώς έξω από το δίσκο του Γαλαξία μας. Το αστρικό σμήνος είναι μόνο ένα από τα εκατοντάδες που βρίσκονται σε ένα φωτοστέφανο γύρω από το Γαλαξία μας που πιστεύεται ότι περιέχουν από τα παλαιότερα αστέρια στο σύμπαν. Πολλά από τα αστέρια είναι πάνω από δέκα δισεκατομμυρίων ετών. 

Τώρα, η έντονη όραση του Hubble έχει ξεθάψει τις λεπτομέρειες των αστέρων του συγκεκριμένου σφαιρωτού σμήνους, τα οποία αποκαλύπτουν τη συνολική ηλικία του. 

Παρατηρήσεις του Hubble δείχνουν ότι παρά την μεσαίου μεγέθους μάζα του, όλα τα αστέρια του IC 4499 ανήκουν σε μια μόνο γενιά αστρικών γεννήσεων. Τα νέα στοιχεία δείχνουν ότι το IC 4499 έχει περίπου την ίδια ηλικία με τα άλλα σφαιρωτά σμήνη γύρω από τον Γαλαξία μας - περίπου 12 δισεκατομμυρίων ετών. 

Δείτε Μόνοι Σας

Το IC 4499 είναι ένας αχνός στόχος για ερασιτεχνικά τηλεσκόπια με τη χρήση υψηλής μεγέθυνσης στο Νότιο Ημισφαίριο. Για να το εντοπίσετε, καλό είναι να ξεκινήσετε με τον προσδιορισμό του αστερισμού του Σταυρού του Νότου, στο νότιο ουρανό αργά το βράδυ τον Αύγουστο. 

Το IC 4499 βρίσκεται στο γειτονικό μικρό, αμυδρό αστερισμό Πτηνόν (Apus), το πουλί του παραδείσου. Σχεδιάστε μια νοητή γραμμή ανάμεσα στο φωτεινότερο αστέρι στο Πτηνό και το επόμενο αστέρι στα αριστερά του, δ Οκτάντος. Το σφαιρωτό σμήνος βρίσκεται ακριβώς πάνω από αυτή την νοητή γραμμή.

Αλλά εάν θέλετε μια αίσθηση ενός αληθινού μεγαλείου του πως είναι ένα σφαιρωτό σμήνος, υπάρχουν πολύ πιο φωτεινοί ομόλογοι στο νότιο ουρανό. Αναμφισβήτητα ένα από τα πιο όμορφα είναι το Ωμέγα Κενταύρου, το οποίο βρίσκεται μέσα στο λαμπρό αστερισμό του Κενταύρου. Βρίσκεται μόλις 17.000 έτη φωτός από τη Γη, είναι το πιο κοντινό και πιο φωτεινό σφαιρωτό σμήνος σε ολόκληρο τον ουρανό. Εκτείνεται σε 175 έτη φωτός και περιέχει μερικά εκατομμύρια αστέρια.

Για όσους από εμάς βρίσκονται στο βόρειο ημισφαίριο, υπάρχει και ένας άλλος διάσημος ξάδελφος, το σμήνος αστέρων Μέγας Ηρακλής (Μ13), το οποίο είναι ένας από τους αγαπημένους στόχους για ερασιτεχνικά τηλεσκόπια. Κρεμάμενο στα μισά του δυτικού ουρανού το βράδυ στο τέλος του Αυγούστου, βρίσκεται στον αστερισμό του Ηρακλή, και είναι εύκολο να το εντοπίσετε, γιατί είναι μέσα στο στέρνο του μυθικού ήρωα. 

Το σφαιρωτό σμήνος αστέρων Μέγας Ηρακλής ή Μ13.
Photo Credit: Rob Gendler

Τοποθετημένο περίπου 24.000 έτη φωτός από τη Γη, αυτό το σφαιρωτό σμήνος αποτελείται από ένα πλήθος μισού εκατομμυρίου αστέρων, που εκτείνεται πάνω από 100 έτη φωτός. 

Μία σκοτεινή, ασέληνη νύχτα, μακριά από τα φώτα της πόλης, το Μ13 μπορεί να φανεί με γυμνό μάτι, ως μια αμυδρή, μικρή κουκκίδα.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ειρήνη Μαντζουράνη

Λύθηκε Η Αμφισβήτηση Γύρω Από Την Απόσταση Που Απέχουν Οι Πλειάδες

Photo Credit: Stelios Stergiou

Καλά νέα για τους οπαδούς του αγαπημένου σμήνους αστέρων των αστροπαρατηρητών, τις Πλειάδες. Τέτοιου είδους αστρικά σμήνη είναι πιο κοντά από ότι υποθέτουν οι αστρονόμοι, πιο ειδικά όταν πρόκειται για τις γνωστές σε πολλούς ουρανό-παρατηρητές Επτά Αδελφές. 

Μία νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science από μια ομάδα με επικεφαλής τον Carl Melis του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, στο Σαν Ντιέγκο, όχι μόνο απαντάει σε μία ζεστή κοσμική διαμάχη που αφορά την απόσταση των Πλειάδων, αλλά μπορεί να αλλάξει το πώς υπολογίζουμε αστρικές αποστάσεις. 

Περισσότερα από 1.000 σμήνη αστέρων, ομάδες χιλιάδων όμοιας ηλικίας αστέρων, υπάρχουν στον Γαλαξία. Η πρόταση ότι οι Πλειάδες ήταν 10% πιο μακριά από εμάς από ότι υπολογιζόταν είχε συννεφιάσει την μελέτη των σμηνών αυτών. Οι αποκλίσεις στην απόσταση έκαναν τους ερευνητές να προβληματίζονται για χρόνια, αμφισβητώντας την βασική κατανόηση τους για το πώς τα άστρα σχηματίζονται και εξελίσσονται. 

Τώρα όμως, ο Melis και οι συνεργάτες του αναφέρουν ότι ένα παγκόσμιο δίκτυο ραδιοτηλεσκοπίων έχει διασταυρώσει την απόσταση από το αστρικό σμήνος. Η νεοαποκτηθείσα απόσταση από το διάσημο χειμωνιάτικο σμήνος αστέρων, που βρίσκεται στον αστερισμό του Ταύρου, έχει εκτιμηθεί στα 443 έτη φωτός. 

Απαρτίζεται από δεκάδες ζεστά μπλε αστέρια όλα περίπου 100 εκατομμυρίων ετών, οι Πλειάδες θεωρούνται ένα από τα πιο κοντινά αστρικά σμήνη προς τη Γη και ως εκ τούτου θεωρούνται ένα μεγάλο "κοσμικό εργαστήριο" γιατί μας βοηθούννα κατανοήσουμε πώς σχηματίζονται και εξελίσσονται. Ο δικός μας ήλιος πιστεύεται ότι είχε γεννηθεί σε ένα τέτοιο σμήνος περίπου πριν 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια. 

Μέχρι τη δεκαετία του 1990, η απόσταση από τις Πλειάδες είχε εκτιμηθεί στα 430 έτη φωτός, αλλά η Ευρωπαϊκή αστρική δορυφορική χαρτογράφηση Ίππαρχος, που ξεκίνησε το 1989, είχε κάνει μετρήσεις στα περίπου 390 έτη φωτός.

Οι αστρονόμοι χρησιμοποίησαν το παγκόσμιο σύστημα ραδιοαστρονομίας τους για να παρατηρήσουν ορισμένα αστέρια των Πλειάδων κατά τη διάρκεια περίπου ενάμιση χρόνου. Αυτό τους επέτρεψε να μετρήσουν με ακρίβεια την προφανή μετατόπιση της θέσης του κάθε άστρου που προκαλείται από την περιστροφή της Γης γύρω από τον Ήλιο. Έχοντας παρατηρηθεί στα αντίθετα άκρα της τροχιάς της Γης, ένα άστρο φαίνεται να κινείται ελαφρώς κατά το σκηνικό των πιο μακρινών κοσμικών αντικειμένων. Ονομάζεται παράλλαξη, η τεχνική αυτή είναι η πιο ακριβής μέθοδος μέτρησης απόστασης που έχουν οι αστρονόμοι, και βασίζεται στην απλή τριγωνομετρία. 

Με την τεχνική της παράλλαξης, οι αστρονόμοι παρατηρούν ένα αντικείμενο
 στα αντίθετα άκρα της τροχιάς της Γης γύρω από τον Ήλιο για να μετρήσουν με ακρίβεια την απόστασή του.
Photo Credit: Alexandra Angelich, NRAO/AUI/NSF

Δείτε Μόνοι Σας

Ενώ οι Πλειάδες παραδοσιακά θεωρούνται μια χειμερινή απόλαυση για τους ουρανό-παρατηρητές, είναι ορατές αυτή την εποχή του έτους επίσης. Απλά πρέπει να είναι μια καθαρή νύχτα για να τις δείτε.

Μετά από τα τοπικά μεσάνυχτα, κοιτάξτε το ανατολικό ουρανό και θα βρείτε τον αστερισμό του Ταύρου, στον ορίζοντα. Ο Aldebaran, το πορτοκαλί αστέρι οδηγός του, σηματοδοτεί το κόκκινο μάτι του ταύρου και δείχνει το πρόσωπο του μυθικού τέρατος, το οποίο αποτελείται από ένα σμήνος αστέρων σε σχήμα V. Σαρώστε το πρόσωπο του, και θα βρείτε μία αμυδρή ασαφή κηλίδα φωτός, ορατή ακόμα και από τα προάστια της πόλης - αυτή η κηλίδα φωτός είναι οι Πλειάδες.

Και σημειώστε την 14η Σεπτέμβρη στο ημερολόγιό σας, επειδή τότε η Σελήνη θα ποζάρει με το φημισμένο σμήνος αστέρων, γεγονός που θα τις καθιστά ακόμη πιο εύκολες για να εντοπιστούν. 

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ειρήνη Μαντζουράνη

Βραδιά Του Ερευνητή 2014

http://www.rengreece.gr/

"Από την παρατήρηση των πιο μακρινών άστρων, μέχρι την εικονική περιήγηση στις ελληνικές θάλασσες. Και από το κέντρο του ατόμου, στην καρδιά του κυττάρου. Η Έρευνα Σε Ταξιδεύει Παντού."

Την Παρασκευή 26 Σεπτεμβρίου 2014, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά τους ερευνητές, το έργο τους αλλά και την σημαντική τους προσφορά. Η εκδήλωση ξεκινάει στις 18.00 και διαρκεί μέχρι τα μεσάνυχτα. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών "Δημόκριτος", είσοδος ελεύθερη.

Όσοι επιθυμούν να λάβουν μέρος ως εθελοντές το μόνο που έχουν να κάνουν είναι να συμπληρώσουν την φόρμα που βρίσκεται στην επίσημη σελίδα της εκδήλωσης: http://www.rengreece.gr/. Υπάρχουν δύο βάρδιες εθελοντών: 18.00-20.30 και 20.30-23.00. Επίσης, οι εθελοντές θα λάβουν μπλουζάκι με το λογότυπο της εκδήλωσης.

ΠΗΓΗ: http://www.rengreece.gr/